همه چیز درباره گاز مایع (LPG)

همه چیز درباره گاز مایع (LPG)

برای درک بهتر LPG یا گاز مایع، به عبارتی باید بیان کرد که گازهای هیدروکربنی قابل اشتعال شامل پروپان، بوتان و مخلوطی از این گازها را توصیف می‌کند. LPG که از طریق فشرده سازی گاز، مایع می‌شود، از فرآوری گاز طبیعی و پالایش نفت به دست می‌آید. LPG برای گرمایش، پخت و پز و در موارد زیادی سوخت خودرو استفاده می‌شود.

همچنین در داخل خانه و در فضای باز برای باربیکیو، اجاق گاز کمپ و بسیاری از مواردی مشابه دیگر از آن بهره گرفته می‌شود. این سوخت، در درجه اول گازهای هیدروکربنی قابل اشتعال پروپان و بوتان است که به عنوان سوخت برای بخاری های گازی، اجاق گاز و وسایل نقلیه LPG استفاده می شود. گاز مایع (LPG) همچنین به عنوان گاز بطری شناخته می‎‌شود.

تاریخچه گاز مایع (LPG)

تاریخچه گاز مایع (LPG) به اوایل قرن بیستم بازمی‌گردد. در این دوران، با توسعه صنعت نفت و گاز، نیاز به بهره‌برداری بهتر از محصولات جانبی نفت و گاز طبیعی، از جمله گازهای سبک‌تر که در فرآیند استخراج و پالایش تولید می‌شدند، به وجود آمد. در دهه 1920، فناوری‌های مرتبط با تولید و ذخیره‌سازی LPG توسعه یافتند.

شرکت‌های نفتی و شیمیایی شروع به تولید LPG در مقیاس تجاری کردند و این سوخت به عنوان یک جایگزین برای زغال‌سنگ و چوب در پخت و پز و گرمایش مورد استفاده قرار گرفت. در طول جنگ جهانی دوم، LPG به دلیل قابل حمل بودن و امنیت نسبی، به یکی از منابع مهم انرژی برای نیروهای نظامی تبدیل شد.

پس از جنگ، استفاده از LPG به سرعت در سراسر جهان گسترش یافت. با بهبود فناوری‌های مربوط به تولید، ذخیره‌سازی، و توزیع، LPG به عنوان یک سوخت پاک‌تر و کارآمدتر نسبت به سوخت‌های فسیلی دیگر شناخته شد. این سوخت به ویژه در مناطقی که دسترسی به گاز طبیعی محدود بود، مورد استقبال قرار گرفت.

در دهه‌های اخیر، LPG به عنوان یک سوخت چندمنظوره در صنایع مختلف، حمل‌ونقل، و مصارف خانگی مورد استفاده قرار گرفته است. امروزه، LPG به عنوان یکی از منابع انرژی اصلی در بسیاری از کشورهای جهان شناخته می‌شود و به دلیل مزایای زیست‌محیطی، اقتصادی و ایمنی، جایگاه خود را به عنوان یک سوخت پرکاربرد حفظ کرده است.

ویژگی‌های گاز مایع (LPG)

تعدادی از گازهای سوختی وجود دارند که تحت عنوان گاز مایع (LPG) یا فراورده‌های آن قرار می‌گیرند، از جمله این گازها می‌توان پروپان، بوتان (n-butane) و ایزوبوتان (i-butane) و همچنین مخلوطی از این گازها را نام برد که به آن‌ها مایعات گاز طبیعی یا NGL نیز گفته می‌شود. به طور معمول گاز LPG بی‌رنگ و بدون بو است؛ البته این موضوع تا زمانی صدق می‌کند که به دلایل ایمنی، یک ماده خوشبو کننده اضافه نشود.

لازم به ذکر است هنگامی که این گاز فشرده می‌شود، شکل مایع به خود می‌گیرد و در هنگام سوختن دارای انرژی بسیار بالایی است. علاوه بر آن، می‌توان آن را به راحتی ذخیره و حمل کرد و یک سوخت عالی برای گرم کردن، پخت و پز و بسیاری از موارد دیگر است. در کشورهای مختلف، گازهای LPG عرضه شده می‌تواند پروپان، بوتان یا مخلوط پروپان و بوتان باشد.

برای مثال گاز مایع (LPG) در استرالیا، پروپان می‌باشد. بهتر است بدایند که گاز مایع به شکل پروپان، مخلوطی از پروپان با گازهای دیگری است که درصد غالب آن را پروپان تشکیل می‌دهد.

ترکیب LPG

LPG از هیدروکربن های قابل اشتعال شامل سه یا چهار اتم کربن همراه با اتم های هیدروژن تشکیل شده است. اجزای معمولی LPG پروپان و یا بوتان هستند. همچنین ایزوبوتان نیز ممکن است درترکیب آن وجود داشته باشد. لازم به ذکراست که LPG به راحتی در هوا می‌سوزد و نسبت به گاز طبیعی (متان) انرژی بیشتری دارد.

روش‌ بدست آوردن گاز مایع (LPG)

LPG از حفر چاه‌های نفت و گاز به دست می‌آید. این سوخت فسیلی به صورت مجزا وجود ندارد و در ترکیب با سایر سوخت‌های هیدروکربنی مانند نفت خام و گاز طبیعی یافت می‌شود. LPG در طی فرآوری گاز طبیعی و پالایش نفت تولید می‌شود. در این فرآیند، گاز از مخلوط‌های هیدروکربنی جدا شده و از طریق فشار به مایع تبدیل می‌شود. سپس در مخازن تحت فشار ذخیره می‌شود.

LPG طی فرآوری گاز طبیعی و پالایش نفت تولید می‌شود. این فرآیند با حفاری چاه‌های نفت آغاز می‌شود، و مخلوط گاز و نفت از چاه خارج و به تله گاز هدایت می‌شود. در این مرحله، نفت خام از گاز تر که حاوی LPG و گاز طبیعی است جدا می‌شود. نفت خام برای پالایش به مخازن ذخیره منتقل شده و تحت انواع فرآیندهای پالایشی قرار می‌گیرد.

LPG پس از فشرده‌سازی، در سیلندرها و مخازن با اندازه‌های مختلف ذخیره و سپس وارد شبکه توزیع می‌شود تا به مصرف‌کنندگان نهایی، از جمله مصرف‌کنندگان خانگی و تجاری، تحویل داده شود. در نقطه استفاده، LPG دوباره به گاز تبدیل می‌شود.

مواردی استفاده LPG

LPG در خانه برای پخت و پز، گرمایش، آب گرم، و همچنین به عنوان سوخت اتومبیل‌ها و ژنراتورهای پشتیبان استفاده می‌شود. این سوخت در بطری‌های 45 کیلوگرمی عرضه شده و همچنین در فعالیت‌های اوقات فراغت مانند کاروان‌ها، قایق‌ها، وسایل نقلیه تفریحی و کمپینگ نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

در بخش‌های تجاری و صنعتی، LPG برای فرآیندهایی مانند کار با دیگ‌های بخار، کوره‌ها، اجاق‌ها و لیفتراک‌های LPG کاربرد دارد. در کشاورزی نیز LPG برای تولید، گرمایش گلخانه‌ها، آب گرم برای لبنیات، پمپ‌های آبیاری و گرمایش محوطه حیوانات به کار می‌رود. همچنین LPG به عنوان سوخت حمل و نقل و تولید برق نیز کاربرد دارد.

خطرات گاز مایع (LPG)

گاز مایع (LPG) ممکن است به صورت گاز یا مایع نشت کند. اگر مایع نشت کند، به سرعت تبخیر شده و ابری از گاز را تشکیل می‌دهد که به دلیل سنگینی بیشتر نسبت به هوا، به سمت زمین حرکت می‌کند. بخارات LPG می‌توانند در فواصل طولانی حرکت کرده و در نقاط کم‌عمق یا زیرزمین‌ها جمع شوند.

در صورت تماس با منبع اشتعال، این گاز می‌تواند بسوزد یا منفجر شود. همچنین، سیلندرهای LPG در صورت آتش‌سوزی می‌توانند منفجر شوند. تماس LPG با پوست ممکن است موجب سوختگی ناشی از سرما شود و در غلظت‌های بالا می‌تواند به عنوان یک خفه‌کننده عمل کند.

الزامات عمومی برای استفاده از گاز مایع

در راستای استفاده درست از این گاز مایع (LPG)، بهتر است با شرایط نگهداری آن آشنا شویم:

• LPG باید در محل مناسبی ذخیره شود که مخازن یا سیلندرها با توجه به قوانین مربوطه در موقعیت مناسب قرار گرفته باشند.

• کارخانه LPG باید مطابق با استانداردهای مناسب طراحی شده و توسط افراد متخصص به درستی نصب و راه اندازی شود.

• مصرف‌کنندگان باید تامین‌کننده گاز را از هرگونه تغییر ساختاری یا سایر تغییراتی که ممکن است بر تاسیسات گاز تاثیر بگذارد اطلاع دهند.

• سوابق نگهداری و آزمایشات فراورده‌های آن باید نگهداری شود.

• اقدامات احتیاطی باید برای جلوگیری از آتش سوزی و انفجار از جمله حفاظت مناسب از مخازن ذخیره سازی انجام شود.

• تاسیسات باید دارای تدابیر امنیتی مناسب برای جلوگیری از تداخل باشند.

• حوادث مربوط به مرگ یا بستری شدن در بیمارستان، آتش سوزی یا انفجار یا انتشار قابل توجه LPG باید به مقامات گزارش شود و سوابق چنین حوادثی باید حفظ شود.

سخن پایانی

گاز مایع (LPG) از گاز طبیعی تر (گاز با ترکیبات نفتی سنگین) با جذب بازیابی می‌شود. محصول نهایی، پس از تقطیر و تصفیه، از طریق خط لوله و تانکرهای مخصوص به مصرف‌کنندگان تحویل داده می‌شود. LPG در سیلندرها و تحت فشار به مصرف‌کننده داخلی می‌رسد.

بیشترین بخش LPG تولید شده در سیستم‌های گرمایش مرکزی و بخشی دیگر به عنوان ماده اولیه کارخانه‌های شیمیایی استفاده می‌شود. این سوخت به عنوان سوخت موتور، برای ژنراتورهای پشتیبان و دیگر کاربردهای صنعتی و خانگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. برخلاف گازوئیل، LPG را می‌توان تقریباً به طور نامحدود بدون تخریب ذخیره کرد.